‘Nederland leverde voor 25 miljoen euro wapens aan Saoedi-Arabië’

next. checkt 23 januari 2015 - Door Maral Noshad Sharifi

‘Nederland leverde voor 25 miljoen euro wapens aan Saoedi-Arabië’ Dat stond maandag in een blog van Ewoud Butter, hoofdredacteur van Republiek Allochtonië.

De aanleiding

Volgende maand vindt er een grote wapenbeurs plaats in Abu Dhabi, de
hoofdstad van de Verenigde Arabische Emiraten. Nederlandse
wapenexporteurs zullen daar zijn en minister Jeanine
Hennis-Plasschaert (Defensie, VVD) gaat ook mee, schreef
onafhankelijke journalist Ewoud Butter maandag in een blog. Grote kans
dat Nederlandse bedrijven daar wapens verkopen aan landen die het niet
zo nauw nemen met de mensenrechten. Ook zijn het landen die mogelijk
islamitische extremistische groepen steunen die wij weer op andere
fronten bestrijden, schreef Butter. Denk aan landen als Saoedi-Arabië.
‘Tussen 2001 en 2012 leverde Nederland aan Saoedi-Arabië voor 25
miljoen euro aan wapens’, schreef hij. Wij checken of dit klopt.
Waar is het op gebaseerd?

Butter stuurt een link door van zijn bron: the European Network
Against Arms Trade (ENAAT). De cijfers die deze bron gebruikt komen
van het ministerie van Economische Zaken. Als een Nederlands bedrijf
wapens wil verkopen aan een ander land dan heeft het daar een
vergunning voor nodig. Het ministerie van Economische Zaken brengt
jaarlijks een rapport uit over de afgegeven vergunningen. In Nederland
is er volgens deze cijfers voor 25,3 miljoen euro aan
wapenvergunningen afgegeven voor de verkoop aan Saoedi-Arabië.
En, klopt het?

Als we die jaarlijkse cijfers van vergunningen die zijn afgegeven
tussen 2001 en 2012 bij elkaar optellen weten we dan genoeg? Nee, zegt
een woordvoeder van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Dat er
vergunningen zijn afgegeven betekent niet dat er ook daadwerkelijk
export heeft plaatsgevonden. Het kan zijn dat een bepaalde deal niet
doorgaat. Het ministerie stuurt ons Europese rapportages toe waarop
per jaar staat beschreven voor welk bedrag er daadwerkelijk wapens
zijn geëxporteerd naar Saoedi-Arabië. De cijfers van 2003, 2006 en
2012 ontbreken. De cijfers die we wel hebben, komen overeen met een
ander tabelletje op de ENAAT-site. Hier staat beschreven voor welk
bedrag Nederland wapens exporteerde naar Saoedi-Arabië, precies wat we
nodig hebben.

Als we die cijfers bij elkaar optellen, komen we op een hoger bedrag
uit dan 25,3 miljoen, namelijk 35,6 miljoen euro. En dan ontbreken nog
de exportcijfers van 2001, 2003, 2006 en 2012.

Het bedrag waarvoor wapens zijn geleverd aan Saoedi-Arabië tussen 2001
en 2012 is dus hoger dan wat Butter beweert. Hoe kunnen de
daadwerkelijke exportcijfers hoger zijn dan de cijfers van de
afgegeven vergunningen? De vergunning kan wel verleend zijn, maar soms
duurt het nog jaren voordat het product daadwerkelijk wordt
geëxporteerd, dat verklaart de verschillen, zegt een woordvoerder van
Buitenlandse Zaken.

En dan nog iets. Kunnen de wapens die we exporteren naar Saoedi-Arabië
in handen komen van IS-rebellen? Pieter Wezeman doet onderzoek naar
wapenhandel aan het Stockholm International Peace Research Institute.
Hij zegt dat de kans heel klein is. Saoedi-Arabië is net als Nederland
betrokken bij de strijd tegen IS. Maar het klopt ook, zegt Wezeman,
dat Saoedi-Arabië andere groeperingen steunt in Syrië die niet zolang
geleden een deel van hun wapens zijn kwijtgeraakt aan IS. Ze hebben
die wapens verloren tijdens de strijd of die groeperingen zijn
overgestapt naar IS. Het kan dus zo zijn dat wij wapens leveren aan
Saoedi-Arabië die via via in handen komen van IS. Maar de wapens en
wapenonderdelen die wij aan Saoedi-Arabië verkopen zijn vaak niet
direct inzetbaar tijdens een strijd, zegt Wezeman. Het zijn
voornamelijk apparaten en radars die je lastig kan overhandigen aan
rebellen. Landen als Frankrijk, Italië en België verkopen meer wapens
aan Saoedi-Arabië die direct inzetbaar zijn.
Conclusie

Maandag schreef blogger Ewoud Butter dat Nederland tussen 2001 en 2012
voor 25 miljoen euro aan wapens leverde aan Saoedi-Arabië. Uit cijfers
van het ministerie van Buitenlandse Zaken blijkt dat de daadwerkelijke
export veel hoger was, minimaal 35,6 miljoen euro. De strekking van
Butters blog klopte, Nederland leverde inderdaad voor miljoenen euro’s
aan wapentuig aan Saoedi-Arabië. De daadwerkelijke cijfers liggen
echter flink hoger dan Butter meldde. We beoordelen altijd de
letterlijke bewering en concluderen daarom dat deze in dit geval
onwaar is.