uit: Wapenhandelpagina VD/AMOK nr.5, 1997
Frank Slijper
"Verkoop overtollig legermaterieel strenger geregeld", kopte de
Volkskrant begin september pront. Het ministerie van Buitenlandse Zaken
had in februari de verkoop van overtollige vrachtwagens en jeeps aan
particulieren stilgelegd nadat een partij met bestemming Zaïre in de
haven van Vlissingen door de douane aan de ketting was gelegd. De
levering werd uiteindelijk verboden omdat de wagens bestemd waren voor
een 'spanningsgebied'. Buitenlandse Zaken vreesde dat het materieel in
de strijd tussen Mobutu en Kabila zou worden ingezet.
Hoe streng Buitenlandse Zaken wel niet was bleek al snel. De krant was
amper van de pers gerold toen bleek dat de handel al weer in volle gang
was. De eerste klant die op de stoep stond bleek niemand minder dan de
Federatie Bosnië-Herzegovina. Geen enkel probleem vond ad-interim
minister Dijkstal. De wapenbeheersingsafspraken die in het kader van
het Dayton-akkoord waren gesloten beogen namelijk onder meer een
militair evenwicht te scheppen tussen de verschillende partijen. De
Bosnische staat was daarom een ideale kandidaat voor overname van de
vijfhonderd ouwe DAF's. Een garantie van niet-militair gebruik was
volgens hem, anders dan in het geval van Zaïre, dan ook niet aan de
orde.
Nederland stelt zich hiermee op dezelfde lijn als de VS en een groot
deel van de Arabische wereld, die eind vorig jaar met een
herbewapeningsprogramma ter waarde van ruim een miljard gulden
begonnen. In ruil voor de gratis hulp moest de Bosnische onderminister
van defensie opstappen. Tijdens de oorlog zou hij ervoor hebben gezorgd
dat de moslim-regering in Sarajevo militaire steun van Teheran kreeg.
Enkele jaren eerder kregen illegale Iraanse wapenleveranties nog de
persoonlijke goedkeuring van president Clinton. Zo hoefden de VS niet
zelf hun handen te branden aan het van kracht zijnde embargo.
Nu het ergste wapengekletter in voormalig Joegoslavië is gestopt, is
het land weer een aanvaardbare bestemming voor allerhande oorlogstuig
geworden. In het kielzog van vele tientallen stukken zwaar geschut,
tanks en pantservoertuigen uit de VS, de Verenigde Arabische Emiraten,
Koeweit en Saoedi-Arabië mag Nederland nu ook haar bescheiden bijdrage
leveren aan wat genoemd wordt de wapenbeheersing in Bosnië. Dat het
dringen is voor de herbewapening bleek kort geleden. Nota bene de door
de Amerikanen gedomineerde NAVO-troepenmacht SFOR hield in Kroatië een
schip met Amerikaanse zware artillerie bestemd voor Bosnië tegen, omdat
het de in Dayton vastgestelde plafonds dreigde te overschrijden. Nu
maar weer wachten op het volgende teevee-benefiet voor de slachtoffers.