Column Vredesdebat

27 mei, Amsterdams Vredesinitiatief, Wendela de Vries

Sommige mensen schijnen te denken dat oorlog een natuurverschijnsel is. En asl je tegen oorlog protesteert doen ze alsof je dom en naïef bent. “De mens is van nature geneigd tot oorlog” heet het dan. Wat niet waar is, maar zelfs al zou het waar zijn: de mens heeft geleerd om allerlei natuurlijke neigingen te kanaliseren en richten. Zoiets heet beschaving.

Bovendien: het is dus niet waar. Oorlog is gewapend geweld in georganiseerd verband. Dat gaat heel wat verder dan een natuurlijke neiging tot conflict en agressie. Daar is een hoop voorbereiding en planning voor nodig. Daar is niets natuurlijks aan: dat gaat gepaart met kille berekening:

Hoeveel mag de oorlog ons kosten? Hoeveel slachtoffers kan de publieke opinie aan? Hoeveel wapens kunnen we ons veroorloven? Tomahawk raketten, zoals bijvoorbeeld gebruikt in de Libie-oorlog in 2011, kosten 1,4 miljoen dollar per stuk. Daarvan zijn er in in die oorlog minstens 160 afgeschoten. Dat doet een regering niet even als reactie op een natuurlijke impuls. Overigens zal het niemand verbazen dat de aandelenkoers van het wapenbedrijf Raytheon, dat de Tomahaws maakt, in 2011 omhoog schoot.

Oorlog is geen natuurverschijnsel. Maar conflicten zijn wel onlosmakelijk verbonden met de menselijke samenleving. En zijn en blijven altijd belangentegenstellingen die tot frictie leiden. Maar die hoef je niet op te lossen met georganiseerd gewapend geweld. Daar zijn ook andere methoden voor. Ik zei het al, dat heet beschaving.

Waarom dan toch al die oorlog? Het is duidelijk dat er veel groeperingen belang hebben bij oorlog. Oorlog is een manier om je macht te verstevigen. Verzin een externe vijand die je van alles de schuld kan geven: succes verzekerd. Oorlog is ook een manier om de baas te spelen. De militaire uitgaven van de Verenigde Staten bedroegen in 2015 meer dan een derde van alle militaire uitgaven ter wereld. Tel daarbij de militaire uitgaven van de andere NAVO landen en je zit ver over de helft van alle militaire uitgaven. De militaire uitgaven van Rusland bedroegen in dat jaar 4% van het wereldtotaal. Het is mij een raadsel hoe je dan kan denken dat Rusland een bedreiging voor ons vormt. Poetin is bepaald geen lieve jongen, maar hij zou wel gek zijn als hij die overbewapende NAVO aan ging vallen.

En oorlog is natuurlijk een manier om geld te verdienen. De wapenindustrie is niet de enige drijvende kracht achter oorlogshitserij, maar laten we zo zeggen: ze zijn zeker geen remmende factor. In 2015 verstrekte Europa voor 31,5 miljard euro aan wapenexportvergunningen, alleen al naar het Midden-Oosten. Het Midden-Oosten was daarmee op nieuw de belangrijkste exportbestemming voor Europese wapens.

Als je de regering vraagt waarom ze dictators bewapenen dan heet het tegenwoordig altijd: ze helpen ons tegen het terrorisme. Maar als machthebbers geweld gebruiken tegen hun eigen burgers, wie is er dan een terrorist?

Duidelijk is, dat er vele, vele, vele malen meer geld, aandacht en menselijk vernuft wordt besteed aan oorlogsvoorbereiding dan aan het voorkomen van conflicten, en voorkomen dat conflicten uitbarsten in gewapend geweld.

Wie er eigenlijk vooral belang hebben bij vrede zijn wij, de burgers. En dan vooral de kinderen. Daarom is het goed dat er bijeenkomsten georganiseerd worden als deze, waarbij gezocht wordt naar manieren om vrede te bevorderen. Ik ben blij dat er zoveel mensen gekomen zijn en ik hoop dat het ons allen inspireerd.

 

 

..